توپ طلا یکی از معتبرترین جوایز فردی فوتبال است؛ افتخاری که نام برندگانش را در تاریخ این ورزش ماندگار می‌کند، اما برخلاف تصور، دریافت آن هیچ پاداش نقدی مستقیمی ندارد.
از یک مجله فرانسوی تا معتبرترین جایزه فردی فوتبال
توپ طلا در سال ۱۹۵۶ به ابتکار مجله فرانس فوتبال متولد شد. هدف از اهدای این جایزه، انتخاب بهترین بازیکن فوتبال اروپا بود؛ افتخاری که به‌تدریج جایگاه ویژه‌ای در دنیای فوتبال پیدا کرد.
استنلی متیوس، اسطوره فوتبال انگلیس، نخستین برنده توپ طلا بود. پس از او، نام‌های بزرگی همچون آلفردو دی‌استفانو، جورج بست، یوهان کرویف، میشل پلاتینی و مارکو فان‌باستن در فهرست برندگان قرار گرفتند.
در سال ۱۹۹۵، بازیکنان غیراروپایی نیز واجد شرایط دریافت این جایزه شدند و از سال ۲۰۰۷، امکان انتخاب تمام بازیکنان حرفه‌ای فوتبال در سراسر جهان فراهم شد.
توپ طلا بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ با جایزه بهترین بازیکن سال فیفا ادغام شد و تحت عنوان «توپ طلای فیفا» به برنده اهدا می‌شد. پس از پایان این همکاری، فرانس فوتبال و فیفا بار دیگر جوایز مستقل خود را برگزار کردند. در سال ۲۰۱۸ نیز توپ طلای زنان به این مجموعه اضافه شد تا بهترین بازیکنان فوتبال زنان هم برای کسب این افتخار رقابت کنند.
در طول هفت دهه، توپ طلا از یک جایزه سالانه به نمادی از برتری فردی در فوتبال تبدیل شده است؛ افتخاری که می‌تواند جایگاه یک بازیکن را در تاریخ این ورزش تثبیت کند.
توپ طلا چگونه ساخته می‌شود و چقدر ارزش دارد؟
برخلاف تصور رایج، توپ طلا از طلای خالص ساخته نشده است. ساخت این جامِ دست‌ساز بر عهده شرکت جواهرسازی فرانسوی ملریو است و فرایند تولید آن حدود ۱۰۰ ساعت زمان می‌برد. این فرایند تقریباً شش ماه پیش از مراسم اهدای جایزه آغاز می‌شود.
توپ طلا از دو نیم‌کره برنجی تشکیل شده است. صنعتگران پس از اتصال این دو بخش، ۳۲ پنل روی سطح آن را حکاکی می‌کنند تا شکل یک توپ فوتبال ایجاد شود. سپس سطح جام صیقل داده می‌شود و نشان فرانس فوتبال و سال مربوط به هر دوره روی آن حک می‌شود. در مرحله پایانی، لایه‌ای از طلا روی جام قرار می‌گیرد و توپ روی پایه‌ای از جنس سنگ پیریت نصب می‌شود. این جام حدود ۳۱ سانتی‌متر ارتفاع و ۲۳ سانتی‌متر عرض دارد و وزن آن از ۱۰ کیلوگرم بیشتر است.
برآوردهای منتشرشده، هزینه ساخت توپ طلا را حدود ۳۰۰۰ یورو تخمین می‌زنند؛ رقمی که در مقایسه با اعتبار جهانی این جایزه چندان زیاد نیست. البته این مبلغ یک برآورد غیررسمی است و فرانس فوتبال قیمت رسمی ساخت جام را اعلام نکرده است.
برنده توپ طلا چقدر پول می‌گیرد؟
برنده توپ طلا برخلاف آنچه ممکن است تصور شود، هیچ جایزه نقدی مستقیمی از فرانس فوتبال دریافت نمی‌کند. این جایزه پاداش مالی ثابت و رسمی ندارد، اما می‌تواند فرصت‌های تجاری قابل‌توجهی برای برنده ایجاد کند.
کسب توپ طلا، جایگاه بازیکن را در بازار تبلیغات ارتقا می‌دهد، فرصت همکاری با برندهای بزرگ را افزایش می‌دهد و حتی ممکن است در مذاکرات او برای تمدید قرارداد با باشگاهش تأثیرگذار باشد. برای مثال، طبق برآوردهای منتشرشده، لوکا مودریچ پس از کسب توپ طلای ۲۰۱۸ پاداشی در حدود ۸۰۰ هزار یورو از شرکت نایکی دریافت کرد. این شرکت همچنین کفش ویژه‌ای به افتخار او عرضه کرد.
قهرمانی آیتانا بونماتی نیز به افزایش حضور تجاری او کمک کرد و زمینه همکاری با برندهای بین‌المللی را برای این بازیکن فراهم آورد.
در واقع، ارزش مالی توپ طلا به قراردادهای تبلیغاتی و تجاری‌ای بستگی دارد که بازیکن پس از کسب این افتخار به دست می‌آورد. شهرت، قراردادهای قبلی و توانایی بهره‌برداری از موفقیت ورزشی، همگی در میزان درآمد او نقش دارند. به همین دلیل، نمی‌توان مبلغ مشخصی را به‌عنوان درآمد حاصل از کسب توپ طلا برای تمام برندگان تعیین کرد.
رقابت توپ طلای ۲۰۲۶؛ چه کسی شانس بیشتری دارد؟
مراسم توپ طلای ۲۰۲۶ قرار است ۲۶ اکتبر در سالن لندن پالادیوم برگزار شود. میزبانی این مراسم در پایتخت انگلیس، به مناسبت هفتادمین سالگرد تأسیس این جایزه و ادای احترام به استنلی متیوس، نخستین برنده توپ طلا در سال ۱۹۵۶، انجام می‌شود. البته این تغییر به معنای انتقال دائمی مراسم از پاریس نیست.
لامین یامال، هری کین و کیلیان امباپه از مهم‌ترین نام‌های مطرح در رقابت امسال هستند. لیونل مسی، رودری، خویچا کواراتسخلیا، فابیان روئیس و عثمان دمبله نیز در کانون توجه قرار دارند.
پیش‌بینی‌های منتشرشده در ماه اکتبر از رقابتی نزدیک حکایت دارند. درحالی‌که برخی لامین یامال را شانس نخست کسب جایزه می‌دانند، گروهی دیگر هری کین و کیلیان امباپه را در موقعیت بهتری قرار می‌دهند.
بااین‌حال، این پیش‌بینی‌ها نتیجه نهایی را مشخص نمی‌کنند؛ به‌ویژه آنکه رأی‌گیری در ۲۸ سپتامبر به پایان رسیده است.
همچنین بخوانید: نقد و بررسی توپ طلا از زاویه‌ای متفاوت؛ نقشه جهانی جایزه ارزشمند دنیای فوتبال؛ کدام کشورها بیشترین سهم را دارند؟
