به گزارش خبرنگار ورزشی تابناک، ماجرای سربازی بازیکنان فوتبال هم جالب است؛ بازیکنانی که برخلاف بسیاری از مردان جامعه، از رانتهای مختلف برای سربازی نرفتن بهره میبرند و در نهایت از پشت سر گذاشتن سادهترین دوره سربازی هم فرار میکنند. بازیکنانی که بسیاری از آنها مدعی میشوند سرباز وطن هستند، اما به وقت سرباز شدن به دنبال راه فرار میگردند. فرقی هم ندارد چه نامی باشند یا عضو کدام تیم. علیرضا بیرانوند باشد یا علیرضا جهانبخش، مهرداد پولادی باشد یا سروش رفیعی؛ آخرین آنها ابوالفضل جلالی است که میگوید از خدمت سربازی معاف شده، اما حاضر نیست دلیل معاف شدن خود را بگوید.
پر حاشیهترین بازیکن در ارتباط با سربازی، علیرضا بیرانوند بوده. دروازهبان تیم ملی که در این سالها از هر راهی استفاده کرده تا به سربازی نرود یا در بهترین حالت ممکن سربازی خود را به تعویق بیاندازد. دروازهبانی که در گذشته گفته میشد با شناسنامه برادرش فوتبال بازی میکند و صغر سن دارد و در روزهایی که مشمول خدمت سربازی هم شد، پای رفتن به دانشگاه را به میان کشید، در حالی که حتی نام رشته تحصیلی خود را هم نمیدانست. آش آنقدر شور شد که دروازهبان ملیپوشی که حتی نمیدانست چه کسانی جزو اقوام پدری محسوب میشوند، پایههای علمی این کشور را به لرزه درآورد و گفت قرار است در مقطع دکتری تحصیل کند.
سربازی بازیکنان فوتبال، نه آنقدر پیچیده است که بخواهند از آن فرار کنند و نه آنقدر سخت که به دنبال راههای معافیت باشند. همزمان که فوتبال بازی میکنند با قراردادهای چند ده میلیاردی به فوتبال خود ادامه میدهند و این نابرابری یک فاصله عجیب در جامعه ایجاد میکند، اما بازهم مسیرهای فرار از سربازی برای این عده باز است. وقتی هم یکی از آنها مانند ابوالفضل جلالی با این پرسش مواجه میشود که نوع معافیتش از سربازی چه بوده، با پوزخندی به دوربین نگاه میکند و میگوید توضیح دادم! آیا همین ادبیات و پوزخند و عدم شفافسازی شکاف ایجاد نمیکند و باعث سرخوردگی هم نسلان او نمیشود؟ این در حالی است که مدافع این روزهای پرسپولیس دو سال پیش وقتی در استقلال بود بحث حضورش در ملوان برای خدمت سربازی مطرح شده بود و کارهای انتقال او هم انجام شد. با این حال «بازگشت جلالی به استقلال پس از معافیت از سربازی» با کفالت پدرش صورت گرفت، اما اینکه او به چه دلیلی این موضوع را پنهان میکند یا دلیل شخصی دارد یا اینکه از یک شکاف قانونی بهره برده که نمیخواهد بار دیگر آن را مطرح کند.
فوتبالیست استعدادی دارد که بعضاً با زیر میزی و حقخوری هم رشد میکند و بالا میآید. همانطور که بارها گفته شده در مراکز استعدادیابی یا تیمهای ملی پایه، نفرات شایسته انتخاب نشدند، چون برخی دیگر با پرداخت پول به مربیان با استعداد یا توانایی کمتر، به عضویت تیم در آمدند، بنابراین در همین فوتبال هم استعدادهای پشت خط مانده زیاد است. حالا اگر کسی استعدادهای دیگری داشته باشد یا در رشتههایی چون کامپیوتر، مهندسی و حتی پزشکی تحصیل کرده باشد، چه سرنوشتی دارد؟ اگر کسی از کودکی به مکانیکی علاقه داشته و تبدیل به یک مکانیک خبره شده باشد، آیا مانند یک فوتبالیست امتیاز ویژهتری میگیرد که مثلاً به جای رفتن به مراکز نظامی در یک کارخانه خودروسازی خدمت خود را پشت سر بگذارد؟ جایی که حتی پزشکان هم خدمت سربازی خود را باید در شهرهای محروم پشت سر بگذارند و حتی دوره طولانیتری را باید به عنوان خدمت سربازی پشت سر بگذارند تا پایان خدمت بگیرند که [فارغ از پزشکان زیرمیزی بگیر که بیمار را تیغ میزنند] خدمتشان به جامعه هم قابل تقدیر است.
حالا فوتبالیستها چه خدمتی به جامعه میکنند که وقتی نوبت سربازیشان میشود، همه راهها فرار را امتحان میکنند؟ این موضوع مربوط به امروز و دیروز هم نیست. از گذشته این روال وجود داشته و کسی فراموش نکرده در دهه ۹۰ تعداد زیادی کارت پایان خدمت بازیکنان فوتبال به دلیل ساختگی بودن پروندههای معافیت باطل شد. از جمله بازیکنان مطرحی چون سروش رفیعی، حسین ماهینی، بختیار رحمانی و... که سال ۹۳ اعلام شد ۲۶ بازیکن کارت معافیت جعلی داشتهاند. در میان آنها حتی مهرداد پولادی قرار داشت که حضورش در تیم ملی برای جام ملتهای ۲۰۱۵ استرالیا با جنجال کارلوس کیروش بدون کارت پایان خدمت رقم خورد و در حالی که این بازیکن قول داده بود بعد از این تورنمنت به خدمت سربازی برود، اما برای همیشه قید بازگشت به ایران را زد تا خدمت سربازی خود را پشت سر نگذارد.
حالا هم موضوع خدمت سربازی تعدادی از بازیکنان فوتبال جنجالی شده؛ علیرضا بیرانوند تمامی راههای فرار را امتحان کرده و آخرین مسیر او حضور در کمیسیون پزشکی است برای اینکه شاید به دلیل خالکوبی یا تتوهایی که روی بدنش دارد، بابت اختلال روانی از خدمت سربازی معاف شود. «ماجرای خالکوبیهای بیرانوند در پرونده سربازی» از طنزهای تلخ جامعه است؛ اگر واقعاً این بازیکن مشکوک به اختلال روانی از نوعی است که منجر به معافیتش از سربازی میشود، پس چگونه سالها دروازهبان شماره یک تیم ملی بوده و بالاترین ارقام را هم از باشگاههای مطرح کشور دریافت کرده؟ بازیکنی که حتی نام رشته تحصیلیاش در دانشگاه را نمیداند و هوش این را ندارد که بداند اقوام پدری شامل چه کسانی میشود، چگونه با رانت تحصیلی سالها از خدمت سربازی دور شده و حالا یک جامعه را به سخره گرفته است؟ شاید خدمت سربازی رفتن یا نرفتن علیرضا بیرانوند از منظر قانونی فقط مربوط به خود او باشد، اما از منظر تأثیرگذاری در جامعه و ایجاد احساس نابرابری، روی یک جامعه چند ۱۰ میلیونی تأثیرگذار است.
سربازی، درست یا غلط یکی از قوانین اجباری کشور برای مردان است. شاید یک روز تصمیم گرفته شود که سربازی هم اختیاری شود، اما اکنون موضوع فرق دارد. بسیاری از کشورها قانون سربازی اختیاری دارند و بسیاری دیگر سربازی اجباری را برای جامعه خود در نظر میگیرند، اما هیچکسی حق فرار یا دور زدن قوانین را ندارد. همانطور که سون هیونگ مین، ستاره تیم ملی فوتبال کره جنوبی و بازیکن وقت تاتنهام باوجود قهرمانی به تیم فوتبال زیر ۲۳ سال کره جنوبی در بازیهای آسیایی، دوره آموزش اجباری خود را با لباس نظامی مانند سایر مردان کره جنوبی پشت سر گذاشت و تفاوتی میان او و سایر شهروندان کره جنوبی ایجاد نشد. بازیکنی هم نسل او در ایران، علیرضا جهانبخش بوده که اخیراً موضوع خدمت سربازی او هم مطرح شد، اما این بازیکن هم حالا گفته تا دو سال دیگر به خدمت سربازی نمیرود.
بازیکنان فوتبالی که بیشتر آنها ملیپوش هستند و سعی دارند از سربازی فرار کنند، هنوز هیچ افتخاری هم کسب نکردند که بتوانند از معافیت سرباز قهرمان استفاده کنند. به طور مثال خبر «معافیت از خدمت ۵ ملیپوش با برنز ناگویا» پس از سومی تیم ملی بسکتبال در بازیهای آسیایی آمد، اما فوتبالیستهایی که اکنون مشمول خدمت سربازی شدهاند، پس از سه دوره حضور در جام ملتها و جام جهانی، هیچ دستاوردی نداشتند تا حداقل با قانون سرباز قهرمان از سربازی معاف شوند.
جامعه این روز پر از التهابهای مختلف است؛ همانطور که فوتبال یک روز با نتایج خوب میتواند در جامعه نشاط ایجاد کند، تبعیض و نابرابری میان قشر فوتبالیست با سایر اعضای جامعه هم شکافی عمیق و سرخوردگی ایجاد میکند. بنابراین شاید راه حل این باشد که قوانین بار دیگر مورد بازنگری قرار بگیرد و اگر مسیری وجود دارد که این نابرابری را پررنگتر میکند، مسدود شود. اگر بازیکن فوتبالی واقعاً لایق رفتن به دانشگاه است، باید مانند سایر اعضای جامعه حق استفاده از معافیت تحصیلی را داشته باشد و در غیر این صورت در زمان مشمول شدن به خدمت سربازی برود. اگر هم فوتبالیستی واقعاً دلایل موجهی برای معاف شدن داشته، شفاف میتواند دلیل معافیت خود را اعلام کند تا به پوزخند، جامعه را مورد تمسخر قرار ندهد.
