لیگ جزیره در عصر ولخرجی

تابستان هنوز به روز‌های ابتدایی خود نرسیده بود که مشخص شد قرار است اتفاقی متفاوت رخ دهد. انتقال ۱۱۶ میلیون پوندی الیوت اندرسون از نیوکاسل به منچسترسیتی در دوم ژوئیه، آن هم در میانه جام جهانی، فقط آغاز ماجرا بود. در ادامه، موجی از انتقال‌های سنگین به راه افتاد و در نهایت مجموع هزینه ناخالص باشگاه‌های لیگ برتر به ۳.۵۲۸ میلیارد پوند رسید؛ ۱۳ درصد بیشتر از تابستان ۲۰۲۵. حتی هزینه خالص نیز رکورد تازه‌ای ثبت کرد و به حدود ۱.۳۵ میلیارد پوند رسید. البته این عدد هنوز تصویر کاملی از پول جابه‌جا شده در بازار نیست؛ زیرا دستمزد ایجنت‌ها و مالیات ۴ درصدی نقل‌وانتقالات لیگ برتر نیز به هزینه واقعی قرارداد‌ها اضافه می‌شود.
برای درک بهتر ابعاد این ولخرجی کافی است بدانیم ۱۴ تیم از ۲۰ تیم لیگ برتر بیش از ۱۰۰ میلیون پوند برای خرید بازیکن هزینه کردند. در مجموع نیز ۴۱ بازیکن با رقمی بالاتر از ۳۰ میلیون پوند جابه‌جا شدند. چهار انتقال از مرز ۱۰۰ میلیون پوند عبور کرد و حتی رکورد گران‌ترین انتقال یک بازیکن بریتانیایی نیز دو بار شکسته شد. ابتدا الیوت اندرسون راهی منچسترسیتی شد و سپس مورگان راجرز از استون‌ویلا به چلسی پیوست. در روز پایانی نقل‌وانتقالات نیز انزو فرناندز با انتقالی ۱۲۵ میلیون پوندی از چلسی به منچسترسیتی رفت تا با این رقم، رکورد بریتانیایی را با اندرسون به شکل مشترک در اختیار بگیرد.
 بازاری که پول در آن می‌چرخد
اما شاید مهم‌تر از تعداد قرارداد‌های بزرگ، اتفاق دیگری باشد که این تابستان نشان داد: لیگ برتر انگلیس دیگر حتی برای خرید ستاره‌های بزرگ هم چندان به بازار خارج از انگلیس نیاز ندارد. از مجموع ۳.۵۲۸ میلیارد پوند هزینه باشگاه‌ها، حدود ۱.۶۲۷ میلیارد پوند مربوط به انتقال بازیکن میان خود باشگاه‌های لیگ برتر بود. یعنی نزدیک به نیمی از کل بازار، پولی بود که از یک باشگاه انگلیسی به باشگاه انگلیسی دیگری منتقل شد. این روند در روز پایانی نقل‌وانتقالات به اوج رسید؛ زمانی که باشگاه‌های لیگ برتر در مجموع حدود ۲۸۰میلیون پوند برای خرید بازیکن از رقبای داخلی خود هزینه کردند.
دلیل این اتفاق روشن است. قدرت مالی لیگ برتر باعث شده باشگاه‌های پایین‌تر جدول دیگر مانند گذشته مجبور نباشند برای تامین هزینه‌های خود بهترین بازیکنانشان را بفروشند؛ بنابراین اگر باشگاه بزرگی سراغ بازیکن آنها برود، می‌توانند رقم بسیار بالاتری مطالبه کنند.
از طرف دیگر، خرید بازیکنی که قبلا در لیگ برتر بازی کرده، برای باشگاه‌های ثروتمند انگلیسی یک مزیت مهم دارد: ریسک کمتر. وقتی یک باشگاه برای صعود به لیگ قهرمانان اروپا یا فرار از سقوط، با میلیون‌ها پوند اختلاف مالی روبه‌روست، ترجیح می‌دهد برای بازیکنی پول بیشتری بپردازد که از قبل توانایی خود را در فوتبال انگلیس ثابت کرده است. به همین دلیل، چیزی که زمانی یک استثنا بود، حالا ممکن است به یک قاعده تبدیل شود؛ انتقال‌های داخلی ۵۰، ۸۰ یا حتی ۱۰۰ میلیون پوندی.
 رکوردشکنی با نسخه انگلیسی
این تابستان از این نظر یک نقطه عطف بود. فوتبال جهان پیش از آغاز این پنجره تنها ۱۴ انتقال بالای ۱۰۰ میلیون پوند را به خود دیده بود، اما در همین تابستان پنج انتقال دیگر به این فهرست اضافه شد که چهار مورد آن در لیگ برتر اتفاق افتاد. با این حال، این حجم از خرید بدون فروش‌های سنگین امکان‌پذیر نبود. باشگاه‌ها برای تامین منابع مالی خود مجبور شدند بازیکنان زیادی را نیز به فروش برسانند.
چلسی در این زمینه رکوردی تازه ثبت کرد و مجموع درآمدش از فروش بازیکنان در یک تابستان به ۳۸۳ میلیون پوند رسید. استون ویلا نیز ۳۰۸ میلیون پوند از فروش بازیکنان درآمد داشت؛ فروش‌هایی که حتی باعث شد بخش مهمی از تیم فصل گذشته این باشگاه از هم جدا شود. منچسترسیتی نیز با وجود هزینه ۴۵۰ میلیون پوندی، نزدیک به ۲۹۷ میلیون پوند از فروش بازیکنان درآمد کسب کرد. پاری‌سن‌ژرمن هم که در دو فصل اخیر قهرمان لیگ قهرمانان اروپا شده، با فروش بازیکنانی به ارزش ۲۸۶ میلیون پوند، تابستان را با حدود ۱۵۶ میلیون پوند مازاد به پایان رساند. در طرف دیگر، سه تیم تازه‌وارد لیگ برتر یعنی ایپسویچ، کاونتری و هال سیتی رویکرد کاملا متفاوتی داشتند. این سه باشگاه برای آماده‌سازی تیم‌های خود مجموعا ۴۶۷ میلیون پوند هزینه کردند و با توجه به فروش محدود، هزینه خالص آنها به حدود ۴۲۸ میلیون پوند رسید؛ رقمی که نشان می‌دهد صعود به لیگ برتر تا چه اندازه وسوسه‌کننده و در عین حال پرهزینه شده است.
حتی سقوط از لیگ برتر هم دیگر پایان ماجرا نیست. باشگاه‌هایی مانند وستهام، برنلی و ولورهمپتون توانستند با فروش بازیکنان، طی سه ماه حدود ۳۲۹ میلیون پوند درآمد کسب کنند و بخشی از شوک مالی سقوط را جبران کنند. پرداخت‌های موسوم به «پاراشوت» نیز به باشگاه‌های سقوط‌کرده کمک می‌کند تا فاصله مالی خود با لیگ برتر را راحت‌تر مدیریت کنند.
 فاصله‌ای که بیشتر می‌شود
اما بزرگ‌ترین تصویر زمانی نمایان می‌شود که لیگ برتر را با رقبای اروپایی مقایسه کنیم. باشگاه‌های چهار لیگ بزرگ دیگر اروپا یعنی لالیگا، سری‌آ، بوندس‌لیگا و لیگ یک فرانسه در مجموع حدود ۲.۸۳ میلیارد پوند هزینه کردند؛ یعنی کل هزینه آنها از هزینه لیگ برتر کمتر بود. در واقع، هزینه لیگ برتر به‌تنهایی از مجموع هزینه‌های چهار رقیب بزرگ اروپایی خود فراتر رفت.
این دیگر یک اتفاق عجیب و موقتی نیست. درآمد‌های تلویزیونی، قرارداد‌های تجاری، ارزش جهانی لیگ و قدرت اقتصادی باشگاه‌ها باعث شده لیگ برتر در بازاری کاملا متفاوت از سایر فوتبال اروپا فعالیت کند. حالا سوال اصلی این است: این روند تا کجا ادامه پیدا می‌کند؟
راب ویلسون، متخصص اقتصاد فوتبال، معتقد است هزینه‌ها نمی‌توانند برای همیشه با همین سرعت افزایش پیدا کنند و قوانین مالی می‌توانند در مقطعی ترمز این روند را بکشند. اما اگر تغییر بزرگی در قوانین یا درآمد‌های لیگ رخ ندهد، انتظار کاهش جدی هزینه‌ها دشوار است. به بیان ساده، لیگ برتر هم پولش را دارد و هم انگیزه خرج کردنش را. شاید در سال‌های آینده دیگر انتقال ۵۰ یا ۱۰۰ میلیون پوندی یک اتفاق عجیب نباشد. اگر چنین شود، رکورد‌های تابستان ۲۰۲۶ نیز خیلی زود رنگ عادت به خود خواهند گرفت. فوتبال انگلیس حالا نه‌تنها ثروتمندترین بازار فوتبال اروپا، بلکه بازاری است که بخش بزرگی از ستاره‌هایش را با پول خودش، در داخل مرز‌های خودش جابه‌جا می‌کند؛ و به نظر می‌رسد این ماشین پولی هنوز قصد توقف ندارد.