جام‌جهانی به فروش می‌رسد!

بر اساس گزارش اختصاصی روزنامه تایمز، جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا قصد دارد با ایجاد یک شرکت تجاری مستقل، بخشی از حقوق اقتصادی جام جهانی را به سرمایه‌گذاران خصوصی واگذار کند؛ طرحی که گفته می‌شود با مشارکت افرادی نزدیک به دونالد ترامپ در حال تدوین است و از همین حالا موجی از مخالفت‌ها را در اروپا به راه انداخته است.
بر اساس این گزارش، فیفا به دنبال تاسیس شرکتی با عنوان FIFA Forward Enterprise (FFE است؛ شرکتی که مسئولیت مدیریت تجاری و اجرایی مهم‌ترین مسابقات این نهاد، از جمله جام جهانی مردان، جام جهانی زنان و جام جهانی باشگاه‌ها را بر عهده خواهد داشت. ارزش این شرکت حدود ۲۰ میلیارد دلار برآورد شده و قرار است بخشی از سهام آن به سرمایه‌گذاران خصوصی فروخته شود. یکی از مهم‌ترین نام‌هایی که در این پروژه مطرح شده، شرکت سرمایه‌گذاری Thrive Capital متعلق به جاشوا کوشنر، برادر جارد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، است؛ موضوعی که بلافاصله رنگ‌وبوی سیاسی به این پرونده داده است.
در قالب این طرح، هر یک از ۲۱۱ فدراسیون عضو فیفا سهمی معادل حدود ۲۰ میلیون دلار دریافت خواهند کرد. فدراسیون‌ها می‌توانند این سهم را نزد خود نگه دارند یا آن را بفروشند و به درآمد نقدی دست پیدا کنند. برای بسیاری از فدراسیون‌های کوچک که همواره با مشکلات مالی دست‌وپنجه نرم کرده‌اند، چنین پیشنهادی وسوسه‌کننده به نظر می‌رسد. با این حال، منتقدان معتقدند این پول در واقع بهایی است که برای واگذاری بخشی از آینده فوتبال پرداخت می‌شود.
هم‌زمان، گمانه‌زنی‌ها درباره آینده شخص جیانی اینفانتینو نیز شدت گرفته است. منابع نزدیک به این پرونده مدعی‌اند که پس از پایان دوران ریاست او بر فیفا، قرار است به عنوان کمیسر یا مدیر ارشد همین شرکت جدید فعالیت کند. اگرچه انتظار می‌رود اینفانتینو تا سال ۲۰۳۱ بدون رقیب رئیس فیفا باقی بماند، اما منتقدان معتقدند طراحی چنین ساختاری می‌تواند جایگاه او را حتی پس از پایان دوران مدیریتش نیز تثبیت کند.
 صدای بلند اعتراض اروپا
شدیدترین واکنش به این طرح از سوی یوفا بوده است. اتحادیه فوتبال اروپا در بیانیه‌ای کم‌سابقه اعلام کرد فروش بخشی از جام جهانی «عبور از خط قرمزی است که نهاد‌های اداره‌کننده فوتبال هرگز نباید از آن عبور کنند.» یوفا تاکید کرده که فوتبال یک دارایی تجاری قابل معامله نیست و هیچ نهادی، حتی فیفا، حق ندارد آن را به سرمایه‌گذاران واگذار کند. در این بیانیه همچنین از تمامی فدراسیون‌ها، لیگ‌ها، باشگاه‌ها، بازیکنان، دولت‌ها و هواداران خواسته شده تا در برابر این طرح موضع‌گیری کنند.
شدت مخالفت‌ها به حدی بوده که حتی بحث تحریم جام جهانی از سوی برخی فدراسیون‌های اروپایی نیز مطرح شده است. راب هریس، خبرنگار اسکای‌نیوز گزارش داده که اتحادیه فوتبال انگلیس از چنین برنامه‌ای هیچ اطلاعی نداشته و این موضوع در نشست اخیر فدراسیون‌ها پیش از جام جهانی ۲۰۲۶ نیز مطرح نشده است. به گفته او، برخی کشور‌های اروپایی آماده‌اند در صورت پیش رفتن این پروژه، گزینه تحریم رقابت‌ها را روی میز بگذارند. یوفا نیز برای بررسی ابعاد این موضوع جلسه اضطراری تشکیل داده است.
واکنش‌ها فقط به دنیای فوتبال محدود نمانده است. اندی برنهام، نخست‌وزیر جدید بریتانیا در سخنانی کم‌سابقه اعلام کرد که فوتبال نه به سرمایه‌گذاران بلکه متعلق به میلیون‌ها هواداری است که هر هفته در ورزشگاه‌ها و کنار زمین از تیم‌های خود حمایت می‌کنند. او جام جهانی را بزرگ‌ترین رویداد ورزشی جهان دانست و تاکید کرد که حتی فروش بخشی از آن، خیانت به ارزش‌های فوتبال خواهد بود.
سپ بلاتر، رئیس پیشین فیفا، نیز سکوت نکرد. او با اشاره به روابط نزدیک اینفانتینو و دونالد ترامپ گفت این رابطه اکنون وارد مرحله مالی شده و به فوتبال آسیب جدی وارد خواهد کرد. از نگاه بلاتر، هیچ فرد یا سازمانی حق ندارد فوتبال را به کالایی برای خریدوفروش تبدیل کند.
 چالش‌های حقوقی پیچیده
با وجود تمام این مخالفت‌ها، از نظر حقوقی ماجرا پیچیده‌تر از آن چیزی است که در نگاه اول به نظر می‌رسد. فیفا به عنوان یک انجمن غیرانتفاعی در سوئیس ثبت شده و بر اساس قوانین این کشور، امکان توزیع سود میان اعضای خود را ندارد. به همین دلیل، اینفانتینو قصد ندارد خود فیفا را وارد معامله کند، بلکه می‌خواهد با ایجاد یک شرکت تجاری مستقل تمامی فعالیت‌های اقتصادی مربوط به برگزاری مسابقات را به آن منتقل کند. در این صورت، فیفا همچنان مسئول قوانین، تقویم مسابقات، انتخاب تیم‌ها و تصمیمات ورزشی خواهد بود و تنها بخش تجاری به سرمایه‌گذاران واگذار می‌شود.
با این حال، بسیاری از کارشناسان حقوقی معتقدند این ساختار می‌تواند با چالش‌های جدی روبه‌رو شود. نخست آنکه پرداخت حدود ۲۰ میلیون دلار به هر فدراسیون عضو، ممکن است به عنوان توزیع منافع میان اعضای یک نهاد غیرانتفاعی تفسیر شود؛ موضوعی که با فلسفه وجودی چنین سازمان‌هایی همخوانی ندارد. دوم آنکه حفظ هم‌زمان قدرت قانون‌گذاری و واگذاری بخش اقتصادی مسابقات به سرمایه‌گذاران خصوصی، می‌تواند بار دیگر پرونده تعارض منافع فیفا را به جریان بیندازد؛ مسئله‌ای که پیش‌تر نیز در پرونده سوپرلیگ اروپا مورد توجه دیوان دادگستری اتحادیه اروپا قرار گرفته بود.
از سوی دیگر، اختلاف‌های فیفا و یوفا تنها به این پرونده محدود نمی‌شود. طی ماه‌های اخیر، دو نهاد بر سر موضوعاتی مانند پرونده انضباطی فولارین بالوگان، نحوه اجرای برخی قوانین داوری، وقفه‌های اجباری برای نوشیدن آب، اجرای قانون موسوم به «وینیسیوس» و حتی مسائل مربوط به اداره جام جهانی ۲۰۲۶ بار‌ها با یکدیگر دچار اختلاف شده‌اند. گزارش‌ها حاکی از آن است که الکساندر چفرین، رئیس یوفا، پس از اختلافات اخیر حتی از حضور در فینال جام جهانی نیز خودداری کرده و برخی مدیران ارشد یوفا نیز به دنبال یافتن گزینه‌ای برای جایگزینی اینفانتینو هستند.
آنچه امروز بیش از هر چیز به چشم می‌آید، شکاف عمیق میان فیفا و فوتبال اروپا است؛ شکافی که این بار نه بر سر قوانین مسابقات یا داوری، بلکه بر سر ماهیت و مالکیت فوتبال شکل گرفته است. اگر اینفانتینو بتواند حمایت ۲۱۱ عضو فیفا را جلب کند، جام جهانی ممکن است وارد دوره‌ای کاملا متفاوت شود؛ دوره‌ای که در آن بزرگ‌ترین رویداد فوتبالی جهان بیش از هر زمان دیگری به منطق سرمایه‌گذاری و بازار‌های مالی گره خواهد خورد. اما اگر مخالفت‌های گسترده یوفا، دولت‌های اروپایی، رسانه‌ها و چهره‌های سرشناس فوتبال ادامه پیدا کند، این پروژه می‌تواند به بزرگ‌ترین بحران مدیریتی دوران ریاست اینفانتینو تبدیل شود؛ بحرانی که شاید آینده رابطه فیفا و اروپا را نیز برای سال‌های طولانی تحت تاثیر قرار دهد.